Een bloedtest voorspelt mogelijk het alzheimerrisico tien jaar eerder: wat betekent dat voor jou?

Als je het gezondheidsnieuws volgt, heb je de koppen deze maand vast gezien. Op het internationale alzheimercongres in Londen presenteerden onderzoekers een studie die suggereert dat een eenvoudige bloedtest het risico op cognitieve achteruitgang door de ziekte van Alzheimer tot tien jaar voor de eerste symptomen kan voorspellen.

Zo'n kop kan hard aankomen, zeker als je ouder bent dan 50 en je toch al aan je geheugen denkt. Laten we dus even rustig kijken naar wat de studie werkelijk vond, wat het niet betekent, en waarom hetzelfde congres ook een van de meest hoopvolle berichten over hersengezondheid in jaren bracht.

Wat de onderzoekers vonden

De studie, gepresenteerd op AAIC 2026 en gepubliceerd in het tijdschrift JAMA, volgde 2.705 volwassenen met een gemiddelde leeftijd van 70 jaar. Bij aanvang waren ze allemaal cognitief gezond. Ze kwamen uit vijf verschillende onderzoeksgroepen en werden gemiddeld bijna vijf jaar gevolgd, sommigen zelfs meer dan tien jaar.

De onderzoekers maten een eiwit in het bloed dat p-tau217 heet. Dit eiwit is nauw verbonden met de twee kenmerken van de ziekte van Alzheimer: kluwens van tau-eiwit in de hersencellen en de opeenhoping van bèta-amyloïde ertussen.

De resultaten waren opvallend. Oudere volwassenen met een zeer hoge p-tau217-waarde hadden ongeveer 78 procent kans om in de tien jaar daarna cognitieve problemen te ontwikkelen, en ongeveer één op de drie kans binnen vijf jaar. Mensen met slechts licht verhoogde waarden hadden 15 procent kans binnen vijf jaar en 45 procent binnen tien jaar. Hogere waarden voorspelden ook een snellere achteruitgang, vooral bij mensen die ook verhoogd amyloïde hadden.

Wat de cijfers niet betekenen

Het loont de moeite die getallen nog eens te lezen, want ze zeggen iets dat je makkelijk mist.

Ten eerste is deze test geen diagnose. Hij schat een risico in, zoals cholesterol het hartrisico inschat. Zelfs in de groep met het hoogste risico bleef ongeveer één op de vijf mensen een volle tien jaar zonder cognitieve problemen. Een verhoogde uitslag is een kans, geen vonnis.

Ten tweede is het geen test die je bij je volgende controle kunt of moet aanvragen. De onderzoekers waarschuwen zelf dat dit vroege resultaten zijn en dat de aanpak nog niet klaar is voor gebruik in de dagelijkse praktijk. Hoe en wanneer zulke tests de gewone geneeskunde bereiken, wordt nog uitgezocht.

Waarom vroege opsporing tóch belangrijk is

Als de test geen diagnose kan stellen en nog niet beschikbaar is, waarom doet hij er dan toe? Omdat tijd het waardevolste is in hersengezondheid. Het risico tien jaar eerder kennen zou mensen de tijd geven om te plannen, deel te nemen aan preventiestudies, nieuwe behandelingen eerder te starten zodra die beschikbaar komen, en vooral om te werken aan de risicofactoren die nog te veranderen zijn terwijl de hersenen gezond zijn.

De hoopvolle helft van hetzelfde congres

De bloedteststudie haalde de grootste koppen, maar hetzelfde congres bracht ook bemoedigend nieuws over wat mensen zelf kunnen doen. Een grote studie van twee jaar in elf Latijns-Amerikaanse landen, gepubliceerd in The Lancet, vond dat een gestructureerd leefstijlprogramma van beweging, gezond eten, cognitieve training en regelmatig sociaal contact het geheugen, het uitvoerend functioneren en de verwerkingssnelheid meetbaar verbeterde bij oudere volwassenen met een risico op dementie.

Dat sluit aan bij een bredere boodschap van de afgelopen jaren. De Lancet Commissie over dementie schatte in 2024 dat ongeveer 45 procent van de dementiegevallen wereldwijd samenhangt met 14 beïnvloedbare risicofactoren, waaronder gehoorverlies, hoge bloeddruk, lichamelijke inactiviteit, sociaal isolement en slecht slapen.

Zet je die twee verhalen naast elkaar, dan is het beeld helemaal niet fatalistisch. De wetenschap wordt steeds beter in het vroeg opsporen van risico, en bevestigt tegelijk keer op keer dat dagelijkse gewoonten echt uitmaken.

Wat je vandaag kunt doen

Niets hiervan vraagt om te wachten op een bloedtest. De gewoonten die de hersenen steunen zijn er nu al, en ze zijn heerlijk gewoon. Beweeg de meeste dagen, al is het maar een stevige wandeling. Bescherm je slaap. Blijf regelmatig in contact met mensen die je graag ziet. Laat je gehoor en je bloeddruk controleren en volg het advies van je arts op. En blijf je hoofd echt werk geven, want vaardigheden die je regelmatig oefent, blijven scherper dan vaardigheden die je laat liggen.

Geen enkele gewoonte is een wondermiddel. Het is de stille combinatie, jarenlang volgehouden, waar het onderzoek steeds naar wijst.

Waar Treeny past

Laten we duidelijk zijn over wat een app wel en niet kan. Geen enkele app kan de ziekte van Alzheimer diagnosticeren, en geen enkele app kan beloven die te voorkomen. Wie iets anders beweert, is niet eerlijk tegen je.

Wat Treeny biedt, is een rustige manier om te zorgen voor het deel dat wél in jouw handen ligt: een korte dagelijkse routine van oefeningen voor geheugen, aandacht en snelheid, gemaakt voor volwassenen boven de 50, met Flo, je AI-coach, die je vriendelijk op koers houdt. Tien gerichte minuten per dag, zonder druk, zonder bangmakerij. Wil je een gestructureerde manier om mentaal actief te blijven, dan kun je beginnen op treeny.me.

Bronnen

https://aaic.alz.org/releases-2026/blood-test-p-tau217-predicts-alzheimers-risk.asp

https://www.alz.org/news/2026/research-advances-from-the-2026-alzheimer-s-association-international-conference

https://www.medscape.com/viewarticle/p-tau217-may-predict-risk-cognitive-impairment-decade-before-2026a1000nya

https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(24)01296-0/fulltext

Dit artikel deelt algemene informatie over onderzoek naar hersengezondheid en is geen medisch advies; bespreek je persoonlijke situatie met je arts.